เล่ม ๓ · วินัยปิฎก ภิกขุนีวิภังค์

เล่ม ๓ ของพระไตรปิฎก เป็นส่วนหนึ่งของพระวินัยปิฎก ว่าด้วยภิกขุนีวิภังค์ คือสิกขาบทของภิกษุณี พร้อมเรื่องต้นบัญญัติของสิกขาบทแต่ละข้อ (โครงสร้างพระไตรปิฎก ๔๕ เล่ม) พระวินัยปิฎกโดยรวมนั้น ว่าด้วยสิกขาบทหรือศีลของภิกษุและภิกษุณี พร้อมทั้งระเบียบวิธีของสงฆ์ เช่น การอุปสมบท อุโบสถ กฐิน และสังฆกรรมต่าง ๆ โดยแบ่งเป็นมหาวิภังค์ซึ่งว่าด้วยสิกขาบทของภิกษุ ภิกขุนีวิภังค์ซึ่งว่าด้วยสิกขาบทของภิกษุณี มหาวรรคและจุลวรรคซึ่งว่าด้วยระเบียบและกิจการของสงฆ์ และปริวารซึ่งเป็นคู่มือสรุปความแบบถามตอบ เล่ม ๓ นี้จึงเป็นคัมภีร์หลักที่รวบรวมพระวินัยฝ่ายภิกษุณีไว้โดยเฉพาะ (โครงสร้างพระไตรปิฎก ๔๕ เล่ม) พึงระลึกว่าพระไตรปิฎกฉบับภาษาไทยที่ใช้อ่านศึกษากันอยู่นี้ เป็นคำแปลจากพระไตรปิฎกบาลี ซึ่งเป็นของเดิมตัวจริงที่ถือเป็นมาตรฐานอ้างอิงสิ้นสุด ส่วนคำแปลภาษาไทยนั้นเป็นเครื่องมือช่วยศึกษา ยังอยู่ในกระบวนการตรวจชำระแก้ไขต่อไป เมื่อจะอ้างอิงจริงจัง ควรย้อนไปที่พระไตรปิฎกบาลี โดยพระไตรปิฎกฉบับแปลภาษาไทยรักษาเลขข้อของเดิมไว้ ทำให้ค้นเทียบกับฉบับบาลีได้สะดวก (รู้จักพระไตรปิฎก น. ๑๖–๑๗)

คำอธิบายนี้ผู้จัดทำเรียบเรียงจากหนังสือ รู้จักพระไตรปิฎก ให้ชัด ให้ตรง ของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป. อ. ปยุตฺโต) ด้วยความตั้งใจให้ผู้อ่านเข้าใจได้ง่ายขึ้น