[๑๕] ๑. วิชชาภาคีทุกะวิชฺชาภาคิโน ธมฺมา ธรรมเป็นไปในส่วนวิชชาอวิชฺชาภาคิโน ธมฺมา ธรรมเป็นไปในส่วนอวิชชา
๒. วิชชูปมทุกะวิชฺชูปมา ธมฺมา ธรรมเหมือนฟ้าแลบวชิรูปมา ธมฺมา ธรรมเหมือนฟ้าผ่า
๓. พาลทุกะพาลา ธมฺมา ธรรมทำให้เป็นพาลปณฺฑิตา ธมฺมา ธรรมทำให้เป็นบัณฑิต
๔. กัณหทุกะกณฺหา ธมฺมา ธรรมดำสุกฺกา ธมฺมา ธรรมขาว
๕. ตปนิยทุกะตปนิยา ธมฺมา ธรรมทำให้เร่าร้อนอตปนิยา ธมฺมา ธรรมไม่ทำให้เร่าร้อน
๖. อธิวจนทุกะอธิวจนา ธมฺมา ธรรมเป็นชื่ออธิวจนปถา ธมฺมา ธรรมเป็นเหตุของธรรมเป็นชื่อ
๗. นิรุตติทุกะนิรุตฺติ ธมฺมา ธรรมเป็นนิรุตตินิรุตฺติปถา ธมฺมา ธรรมเป็นเหตุของธรรมเป็นนิรุตติ
๘. ปัญญัติติทุกะปญฺญตฺติ ธมฺมา ธรรมเป็นบัญญัติปญฺญตฺติปถา ธมฺมา ธรรมเป็นเหตุของธรรมเป็นบัญญัติ
๙. นามรูปทุกะนามญฺจ นามธรรมรูปญฺจ รูปธรรม
๑๐. อวิชชาทุกะอวิชฺชา จ ความไม่รู้แจ้งภวตณฺหา จ ความปรารถนาภพ
๑๑. ภวทิฏฐิทุกะภวทิฏฺฐิ จ ความเห็นว่าเกิดวิภวทิฏฺฐิ จ ความเห็นว่าไม่เกิด
๑๒. สัสสตทิฏฐิทุกะสสฺสตทิฏฺฐิ จ ความเห็นว่าเที่ยงอุจฺเฉททิฏฺฐิ จ ความเห็นว่าสูญ
๑๓. อันตวาทิฏฐิทุกะอนฺตวาทิฏฺฐิ จ ความเห็นว่ามีที่สุดอนนฺตวาทิฏฺฐิ จ ความเห็นว่าไม่มีที่สุด
๑๔. ปุพพันตานุทิฏฐิทุกะปุพฺพนฺตานุทิฏฺฐิ จ ความเห็นปรารภส่วนอดีตอปรนฺตานุทิฏฺฐิ จ ความเห็นปรารภส่วนอนาคต
๑๕. อหิริกทุกะอหิริกญฺจ ความไม่ละอายอโนตฺตปฺปญฺจ ความไม่เกรงกลัว
๑๖. หิริทุกะหิริ จ ความละอายโอตฺตปฺปญฺจ ความเกรงกลัว
๑๗. โทวจัสสตาทุกะโทวจสฺสตา จ ความเป็นผู้ว่ายากปาปมิตฺตตา จ ความเป็นผู้มีมิตรชั่ว
๑๘. โสวจัสสตาทุกะโสวจสฺสตา จ ความเป็นผู้ว่าง่ายกลฺยาณมิตฺตตา จ ความเป็นผู้มีมิตรดี
๑๙. อาปัตติกุสลตาทุกะอาปตฺติกุสลตา จ ความเป็นผู้ฉลาดในอาบัติอาปตฺติวุฏฺฐานกุสลตา จ ความเป็นผู้ฉลาดในการออกจากอาบัติ
๒๐. สมาปัตติกุสลตาทุกะสมาปตฺติกุสลตา จ ความเป็นผู้ฉลาดในสมาบัติสมาปตฺติวุฏฺฐานกุสลตา จ ความเป็นผู้ฉลาดในการออกจากสมาบัติ
๒๑. ธาตุกุสลตาทุกะธาตุกุสลตา จ ความเป็นผู้ฉลาดในธาตุมนสิการกุสลตา จ ความเป็นผู้ฉลาดในการพิจารณา
๒๒. อายตนกุสลตาทุกะอายตนกุสลตา จ ความเป็นผู้ฉลาดในอายตนะปฏิจฺจสมุปฺปาทกุสลตา จ ความเป็นผู้ฉลาดในปฏิจจสมุปบาท
๒๓. ฐานกุสลตาทุกะฐานกุสลตา จ ความเป็นผู้ฉลาดในฐานะอฏฺฐานกุสลตา จ ความเป็นผู้ฉลาดในอฐานะ
๒๔. อาชชวทุกะอาชฺชโว จ ความซื่อตรงมทฺทโว จ ความอ่อนโยน
๒๕. ขันติทุกะขนฺติ จ ความอดทนโสรจฺจญฺ จ ความสงบเสงี่ยม
๒๖. สาขัลยทุสาขลฺยญฺจ ความเป็นผู้มีวาจาอ่อนหวานปฏิสนฺถาโร จ การปฏิสันถาร
๒๗. อินทริยอคุตตทวารตาทุกะอินฺทฺริเยสุ อคุตฺตทฺวารตา จ ความเป็นผู้ไม่สำรวมในอินทรีย์ ๖โภชเน อมตฺตญฺญุตา จ ความเป็นผู้ไม่รู้ประมาณในโภชนาหาร
๒๘. อินทริยคุตตทวารตาทุกะอินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวารตา จ ความเป็นผู้สำรวมในอินทรีย์ ๖โภชเน มตฺตญฺญุตา จ ความเป็นผู้รู้ประมาณในโภชนาหาร
๒๙. มุฏฐสัจจทุกะมุฏฺฐสจฺจญฺจ ความเป็นผู้ไม่มีสติอสมฺปชญฺญญฺจ ความเป็นผู้ไม่มีสัมปชัญญะ
๓๐. สติทุกะสติ จ สติสมฺปชญฺญญฺจ สัมปชัญญะ
๓๑. ปฏิสังขานพลทุกะปฏิสงฺขานพลญฺจ กำลังคือการพิจารณาภาวนาพลญฺจ กำลังคือภาวนา
๓๒. สมถฑุกะสมโถ จ สมถะวิปสฺสนา จ วิปัสสนา
๓๓. นิมิตตทุกะสมถนิมิตฺตญฺจ นิมิตคือสมถะปคฺคาหนิมิตฺตญฺจ นิมิตคือความเพียร
๓๔. ปัคคาหทุกะปคฺคาโห จ ความเพียรอวิกฺเขโป จ ความไม่ฟุ้งซ่าน
๓๕. วิปัตติทุกะสีลวิปตฺติ จ ความวิบัติแห่งศีลทิฏฺฐิวิปตฺติ จ ความวิบัติแห่งทิฏฐิ
๓๖. สัมปทาทุกะสีลสมฺปทา จ ความสมบูรณ์แห่งศีลทิฏฺฐิสมฺปทา จ ความสมบูรณ์แห่งทิฏฐิ
๓๗. วิสุทธิทุกะสีลวิสุทฺธิ จ ความหมดจดแห่งศีลทิฏฺฐิวิสุทฺธิ จ ความหมดจดแห่งทิฏฐิ
๓๘. ทิฏฐิวิสุทธิทุกะทิฏฺฐิวิสุทฺธิ โข ปน ความหมดจดแห่งทิฏฐิยถาทิฏฺฐิสฺส จ ปธานํ ความเพียรแห่งบุคคลผู้มีทิฏฐิอันหมดจด
๓๙. สังเวคทุกะสํเวโค จ สํเวชนิเยสุ ฐาเนสุ ความสลดใจในฐานะเป็นที่ตั้งแห่งความสลดใจสํวิคฺคสฺส จ โยนิโส ปธานํ ความพยายามโดยแยบคายของบุคคลผู้มีความ
สลดใจ
๔๐. อสันตุฏฐตาทุกะอสนฺตุฏฺฐตา จ กุสเลสุ ธมฺเมสุ ความไม่รู้จักอิ่มในกุศลธรรมอปฺปฏิวานิตา จ ปธานสฺมึ ความไม่ท้อถอยในความพยายาม
๔๑. วิชชาทุกะวิชฺชา จ ความรู้แจ้งวิมุตฺติ จ ความหลุดพ้น
๔๒. ขยญาณทุกะขเย ญาณํ ญาณในอริยมรรคอนุปฺปาเท ญาณํ ญาณในอริยผล
สุตตันตมาติกา ๔๒ ทุกะ จบ
มาติกา จบ
----------พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · หน้า ๒๑–๒๗