นิกเขปกัณฑ์

อภิธรรมปิฎก ธรรมสังคณีปกรณ์ · เล่ม ๓๔ ข้อ ๗๕๑

 [๗๕๑] ถีนมิทธนิวรณ์ เป็นไฉน?  ถีนมิทธะนั้น แยกเป็นถีนะอย่างหนึ่ง มิทธะอย่างหนึ่ง.  ใน ๒ อย่างนั้น ถีนะ เป็นไฉน?  ความไม่สมประกอบแห่งจิต ความไม่ควรแก่การงานแห่งจิต ความท้อแท้ ความถดถอยความหดหู่ อาการที่หดหู่ ภาวะที่หดหู่ ความซบเซา อาการที่ซบเซา ภาวะที่ซบเซาแห่งจิตอันใด นี้เรียกว่า ถีนะ.  มิทธะ เป็นไฉน?  ความไม่สมประกอบแห่งนามกาย ความไม่ควรแก่งานแห่งนามกาย ความปกคลุมความหุ้มห่อ ความปิดบังไว้ภายใน ความง่วงเหงา ความหาวนอน ความโงกง่วง ความหาวนอนอาการที่หาวนอน ภาวะที่หาวนอน อันใด นี้เรียกว่า มิทธะ.  ถีนะและมิทธะดังว่านี้ รวมเรียกว่า ถีนมิทธนิวรณ์.

พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · หน้า ๒๖๓

อธิบายเนื้อหา