ปัจจยาการวิภังค์

อภิธรรมปิฎก วิภังคปกรณ์ · เล่ม ๓๕ ข้อ ๓๘๖

 [๓๘๖] ในปัจจยาการเหล่านั้น สังขาร เป็นไฉน  การคิดอ่าน กิริยาที่คิดอ่าน ความคิดอ่าน อันใด นี้เรียกว่า สังขาร  วิญญาณเกิดเพราะสังขารเป็นปัจจัย เป็นไฉน  จิต มโน มานัส ฯลฯ มโนวิญญาณธาตุที่สมกัน อันใด นี้เรียกว่าวิญญาณเกิดเพราะสังขารเป็นปัจจัย ฯลฯ  ปสาทะเกิดเพราะเวทนาเป็นปัจจัย เป็นไฉน  ศรัทธา กิริยาที่เชื่อ กิริยาที่ปลงใจเชื่อ ความเลื่อมใสยิ่ง อันใด นี้เรียกว่า ปสาทะเกิดเพราะเวทนาเป็นปัจจัย  อธิโมกข์เกิดเพราะปสาทะเป็นปัจจัย เป็นไฉน  การตัดสินใจ กิริยาที่ตัดสินใจ ความตัดสินใจในอารมณ์นั้น อันใด นี้เรียกว่า อธิโมกข์เกิดเพราะปสาทะเป็นปัจจัย  ภพเกิดเพราะอธิโมกข์เป็นปัจจัย เป็นไฉน  เวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ สังขารขันธ์ วิญญาณขันธ์ เว้นอธิโมกข์ นี้เรียกว่า ภพเกิดเพราะอธิโมกข์เป็นปัจจัย ฯลฯ  ด้วยเหตุนั้น จึงเรียกว่า ความเกิดขึ้นแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ ย่อมมีด้วยประการอย่างนี้  รูปาวจรวิบากจิต

พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · หน้า ๑๙๑

อธิบายเนื้อหา
ข้อความนี้ปรากฏที่อื่นอีก แห่ง