ปัจจยาการวิภังค์

อภิธรรมปิฎก วิภังคปกรณ์ · เล่ม ๓๕ ข้อ ๔๐๑

 [๔๐๑] ในปัจจยาการเหล่านั้น สังขารเกิดเพราะอวิชชาเป็นปัจจัยเป็นไฉน  การคิดอ่าน กิริยาที่คิดอ่าน ความคิดอ่าน อันใด นี้เรียกว่า สังขารเกิดเพราะอวิชชาเป็นปัจจัย ฯลฯ  เวทนาเกิดเพราะผัสสะเป็นปัจจัย เป็นไฉน  ความสบายทางใจ ความสุขทางใจ ความเสวยอารมณ์ที่สบายเป็นสุขอันเกิดแต่เจโตสัมผัสกิริยาเสวยอารมณ์ที่สบายเป็นสุขอันเกิดแต่เจโตสัมผัส อันใด นี้เรียกว่าเวทนาเกิดเพราะผัสสะเป็นปัจจัย  ปสาทะเกิดเพราะเวทนาเป็นปัจจัย เป็นไฉน  ศรัทธา กิริยาที่เชื่อ กิริยาที่ปลงใจเชื่อ ความเลื่อมใสยิ่ง อันใด นี้เรียกว่าปสาทะเกิดเพราะเวทนาเป็นปัจจัย  อธิโมกข์เกิดเพราะปสาทะเป็นปัจจัย เป็นไฉน  การตัดสินใจ กิริยาที่ตัดสินใจ ความตัดสินใจในอารมณ์นั้น อันใด นี้เรียกว่าอธิโมกข์เกิดเพราะปสาทะเป็นปัจจัย  ภพเกิดเพราะอธิโมกข์เป็นปัจจัย เป็นไฉน  เวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ สังขารขันธ์ วิญญาณขันธ์ เว้นอธิโมกข์ นี้เรียกว่าภพเกิดเพราะอธิโมกข์เป็นปัจจัย ฯลฯ  ด้วยเหตุนั้น จึงเรียกว่า ความเกิดขึ้นแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ ย่อมมีด้วยประการอย่างนี้

พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · หน้า ๑๙๙–๒๐๐

อธิบายเนื้อหา
ข้อความนี้ปรากฏที่อื่นอีก แห่ง