เล่ม ๔๑ ข้อ ๒๐๘๑

อภิธรรมปิฎก มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๒

 [๒๐๘๑] พหิทธาธรรม เป็นปัจจัยแก่พหิทธาธรรม โดยอธิปติปัจจัย  มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติ สหชาตาธิปติ  ที่เป็น อารัมมณาธิปติ ได้แก่ บุคคลอื่นให้ทาน ศีล ฯลฯ อุโบสถกรรม ฯลฯกระทำกุศลกรรมนั้นให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ฯลฯ  กระทำกุศลกรรมทั้งหลายที่เคยสั่งสมไว้แล้วในกาลก่อนให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่นฯลฯ  ออกจากฌาน ฯลฯ  พระอริยะทั้งหลายออกจากมรรค กระทำมรรคให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ฯลฯกระทำผลให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ฯลฯ  นิพพาน เป็นปัจจัยแก่โคตรภู แก่โวทาน แก่มรรค แก่ผล โดยอธิปติปัจจัย  จักขุที่เป็นพหิทธาธรรม ฯลฯ หทัยวัตถุ ฯลฯ บุคคลกระทำขันธ์ทั้งหลายที่เป็นพหิทธาธรรม ให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่นแล้ว ย่อมยินดี ย่อมเพลิดเพลินยิ่ง เพราะกระทำจักขุเป็นต้นนั้นให้หนักแน่น ราคะ ฯลฯ ทิฏฐิ ฯลฯ เกิดขึ้น  ที่เป็น สหชาตาธิปติ ได้แก่ อธิปติธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ จิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย โดยอธิปติปัจจัย

พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · หน้า ๖๐๖

อธิบายเนื้อหา
ข้อความนี้ปรากฏที่อื่นอีก แห่ง