เล่ม ๔๓ ข้อ ๖๔๘

อภิธรรมปิฎก ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๔

 [๖๔๘] สวิตักกธรรม อาศัยสวิตักกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ นัย เหมือนกับปฏิจจวาร.  อวิตักกธรรม อาศัยอวิตักกธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย  คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกธรรม ขันธ์ ๒ ฯลฯจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยวิตักกธรรม  ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ และกฏัตตารูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกธรรม ขันธ์ ๒ ฯลฯ  ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูป อาศัยวิตก หทัยวัตถุ อาศัยขันธ์ทั้งหลาย ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุ หทัยวัตถุ อาศัยวิตก วิตก อาศัยหทัยวัตถุ มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ ฯลฯขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอวิตักกธรรม อาศัยหทัยวัตถุ วิตก อาศัยหทัยวัตถุ.  สวิตักกธรรม อาศัยอวิตักกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายอาศัยวิตก ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสวิตักกธรรม อาศัยหทัยวัตถุ แม้ในปฏิสนธิขณะ ก็มี ๒ นัย.  สวิตักกธรรม และอวิตักกธรรม อาศัยอวิตักกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย  คือ สัมปยุตตขันธ์ และจิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย อาศัยวิตก สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายอาศัยวิตก จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสวิตักกธรรม อาศัยหทัยวัตถุ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย วิตกและสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทัยวัตถุ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ  แม้ในปฏิสนธิขณะ ก็เหมือนกับปวัตติ นั้นเทียว.  สวิตักกธรรม อาศัยสวิตักกธรรม และอวิตักกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย  คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกธรรม และวิตก ขันธ์ ๒ ฯลฯ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกธรรม และหทัยวัตถุ ขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ พึงทำ ๒ นัย.  อวิตักกธรรม อาศัยสวิตักกธรรม และอวิตักกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย  คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสวิตักกธรรมและวิตก จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสวิตักกธรรม และวิตก และมหาภูตรูปทั้งหลาย วิตก อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสวิตักกธรรม และหทัยวัตถุ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ แม้ในปฏิสนธิขณะ ก็มี ๓ นัย.  สวิตักกธรรม และอวิตักกธรรม อาศัยสวิตักกธรรม และอวิตักกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย  คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกธรรม และวิตก ขันธ์๒ ฯลฯ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกธรรม และวิตกและหทัยวัตถุ ขันธ์ ๒ ฯลฯจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสวิตักกธรรม และวิตกและมหาภูตรูปทั้งหลาย ขันธ์๓ และอวิตักกธรรม อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกธรรม และหทัยวัตถุ ขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · หน้า ๔๑๙–๔๒๑

อธิบายเนื้อหา
ข้อความนี้ปรากฏที่อื่นอีก แห่ง