[๑๑๖๑] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคหบดี เขตพระนครสาวัตถี ครั้งนั้น ท่านพระอุบาลีเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาค ถวายบังคมนั่ง ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง แล้วทูลถามปัญหาว่า ดังนี้:
องค์ของภิกษุผู้ต้องถือนิสัยพระพุทธเจ้าข้า ภิกษุประกอบด้วยองค์เท่าไรหนอแล จะไม่ถือนิสัยอยู่ตลอดชีวิตไม่ได้?พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ จะไม่ถือนิสัยอยู่ตลอดชีวิตไม่ได้. องค์ ๕ อะไรบ้าง? คือ:๑. ไม่รู้อุโบสถ๒. ไม่รู้อุโบสถกรรม๓. ไม่รู้ปาติโมกข์๔. ไม่รู้ปาติโมกขุทเทศ๕. มีพรรษาหย่อนห้าดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล จะไม่ถือนิสัยอยู่ตลอดชีวิตไม่ได้.
องค์ของภิกษุผู้ไม่ต้องถือนิสัยดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ ไม่ต้องถือนิสัยอยู่ตลอดชีวิต. องค์ ๕ อะไรบ้าง? คือ:๑. รู้อุโบสถ๒. รู้อุโบสถกรรม๓. รู้ปาติโมกข์๔. รู้ปาติโมกขุทเทศ๕. มีพรรษาได้ห้าหรือเกินห้าดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล ไม่ต้องถือนิสสัยอยู่ตลอดชีวิต.
องค์ของภิกษุผู้ต้องถือนิสัยอีกนัยหนึ่งดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์แม้อื่นอีก ๕ จะไม่ถือนิสัยอยู่ตลอดชีวิตไม่ได้. องค์๕ อะไรบ้าง? คือ:๑. ไม่รู้ปวารณา๒. ไม่รู้ปวารณากรรม๓. ไม่รู้ปาติโมกข์๔. ไม่รู้ปาติโมกขุทเทศ๕. มีพรรษาหย่อนห้าดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล จะไม่ถือนิสัยอยู่ตลอดชีวิตไม่ได้.
องค์ของภิกษุผู้ไม่ต้องถือนิสสัยดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ ไม่ต้องถือนิสัยอยู่ตลอดชีวิต. องค์ ๕ อะไรบ้าง? คือ:๑. รู้ปวารณา๒. รู้ปวารณากรรม๓. รู้ปาติโมกข์๔. รู้ปาติโมกขุทเทศ๕. มีพรรษาได้ห้า หรือเกินห้าดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล ไม่ต้องถือนิสัยอยู่ตลอดชีวิต.
องค์ของภิกษุผู้ต้องถือนิสัยอีกนัยหนึ่งดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์แม้อื่นอีก ๕ จะไม่ถือนิสัยอยู่ตลอดชีวิตไม่ได้.องค์ ๕ อะไรบ้าง? คือ:๑. ไม่รู้อาบัติและมิใช่อาบัติ๒. ไม่รู้อาบัติเบาและอาบัติหนัก๓. ไม่รู้อาบัติมีส่วนเหลือและอาบัติไม่มีส่วนเหลือ๔. ไม่รู้อาบัติชั่วหยาบและอาบัติไม่ชั่วหยาบ๕. มีพรรษาหย่อนห้าดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล จะไม่ถือนิสัยอยู่ตลอดชีวิตไม่ได้.
องค์ของภิกษุผู้ไม่ต้องถือนิสัยดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ ไม่ต้องถือนิสัยอยู่ตลอดชีวิต. องค์ ๕ อะไรบ้าง? คือ:๑. รู้อาบัติและมิใช่อาบัติ๒. รู้อาบัติเบาและอาบัติหนัก๓. รู้อาบัติมิส่วนเหลือและอาบัติไม่มีส่วนเหลือ๔. รู้อาบัติชั่วหยาบและอาบัติไม่ชั่วหยาบ๕. มีพรรษาได้ห้า หรือเกินห้าดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล ไม่ต้องถือนิสัยอยู่ตลอดชีวิต.
ภิกษุผู้ที่ไม่ให้ควรอุปสมบทเป็นต้นพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · หน้า ๔๐๒–๔๐๔