ปัจจยาการวิภังค์

อภิธรรมปิฎก วิภังคปกรณ์ · เล่ม ๓๕ ข้อ ๓๙๑

 [๓๙๑] ในปัจจยาการเหล่านั้น สังขาร เป็นไฉน  การคิดอ่าน กิริยาที่คิดอ่าน ความคิดอ่าน อันใด นี้เรียกว่า สังขาร  วิญญาณเกิดเพราะสังขารเป็นปัจจัย เป็นไฉน  จิต มโน มานัส ฯลฯ กายวิญญาณธาตุที่สมกัน อันใด นี้เรียกว่าวิญญาณเกิดเพราะสังขารเป็นปัจจัย ฯลฯ  เวทนาเกิดเพราะผัสสะเป็นปัจจัย เป็นไฉน  ความไม่สบายทางกาย ความทุกข์ทางกาย ความเสวยอารมณ์ที่ไม่สบายเป็นทุกข์อันเกิดแต่กายสัมผัส กิริยาเสวยอารมณ์ที่ไม่สบายเป็นทุกข์อันเกิดแต่กายสัมผัส อันใด นี้เรียกว่าเวทนาเกิดเพราะผัสสะเป็นปัจจัย  ภพเกิดเพราะเวทนาเป็นปัจจัย เป็นไฉน  สัญญาขันธ์ สังขารขันธ์ วิญญาณขันธ์ เว้นเวทนา นี้เรียกว่า ภพเกิดเพราะเวทนาเป็นปัจจัย ฯลฯ  ด้วยเหตุนั้น จึงเรียกว่า ความเกิดขึ้นแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ ย่อมมีด้วยประการอย่างนี้  อกุศลวิบากจิตดวงที่ ๖

พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · หน้า ๑๙๔

อธิบายเนื้อหา
ข้อความนี้ปรากฏที่อื่นอีก แห่ง