๓. มานานุสัย

อภิธรรมปิฎก ยมกปกรณ์ ภาค ๑ · เล่ม ๓๘ ข้อ ๑๔๔๙

 [๑๔๔๙] บุคคลใด กำหนดรู้กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย จากที่ใดบุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้ทิฏฐานุสัย ฯลฯ วิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้นหรือ?  ไม่มี.  หรือว่า บุคคลใด กำหนดรู้วิจิกิจฉานุสัย จากที่ใด บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น?  บุคคลที่ ๘ กำหนดรู้ในรูปธาตุ ในอรูปธาตุ บุคคลที่ ๘ นั้น ย่อมกำหนดรู้วิจิกิจฉานุสัยและกำหนดรู้มานานุสัย อันตั้งอยู่ในที่เดียวกันกับอนุสัยนั้น จากที่นั้น แต่บุคคลที่ ๘ นั้น จะกำหนดรู้กามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย จากที่นั้นก็หาไม่ บุคคลนั้นนั่นแหละ กำหนดรู้ในเวทนา ๒ ในกามธาตุ บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้วิจิกิจฉานุสัย กำหนดรู้กามราคานุสัย และมานานุสัย อันตั้งอยู่ในที่เดียวกันกับอนุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลนั้น จะกำหนดรู้ปฏิฆานุสัยจากที่นั้นก็หาไม่ บุคคลนั้นนั่นแหละ กำหนดรู้ในทุกขเวทนา บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้วิจิกิจฉานุสัย และกำหนดรู้ปฏิฆานุสัย อันตั้งอยู่ในที่เดียวกันกับอนุสัยนั้น จากที่นั้น แต่บุคคลนั้น จะกำหนดรู้กามราคานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้นก็หาไม่.  บุคคลใด กำหนดรู้กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย จากที่ใด บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้ภวราคานุสัย จากที่นั้นหรือ?  ไม่มี.  หรือว่า บุคคลใด กำหนดรู้ภวราคานุสัย จากที่ใด บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น?  ย่อมกำหนดรู้มานานุสัย.  บุคคลใด กำหนดรู้กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย จากที่ใด บุคคลนั้นย่อมกำหนดรู้อวิชชานุสัย จากที่นั้นหรือ?  ไม่มี.  หรือว่า บุคคลใด กำหนดรู้อวิชชานุสัย จากที่ใด บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น?  บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค กำหนดรู้ในทุกขเวทนา บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น ย่อมกำหนดรู้อวิชชานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น จะกำหนดรู้กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัยจากที่นั้นก็หาไม่ บุคคลนั้นนั่นแหละ กำหนดรู้ในเวทนา ๒ ในกามธาตุ ในรูปธาตุในอรูปธาตุ บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้อวิชชานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลนั้นจะกำหนดรู้กามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย จากที่นั้นก็หาไม่.

พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · หน้า ๖๒๔–๖๒๕

อธิบายเนื้อหา
ข้อความนี้ปรากฏที่อื่นอีก แห่ง