[๑๑๗๐] อุ. ภิกษุประกอบด้วยองค์เท่าไรหนอแล ไม่พึงพูดในสงฆ์ พระพุทธเจ้าข้า?พ. ดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ ไม่พึงพูดในสงฆ์. องค์ ๕ อะไรบ้าง? คือ:๑. ไม่รู้อาบัติ๒. ไม่รู้สมุฏฐานอาบัติ๓. ไม่รู้ประโยคอาบัติ๔. ไม่รู้ความระงับอาบัติ๕. ไม่ฉลาดในการวินิจฉัยอาบัติดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล ไม่พึงพูดในสงฆ์.
ภิกษุควรพูดในสงฆ์ดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ พึงพูดในสงฆ์. องค์ ๕ อะไรบ้าง? คือ:๑. รู้อาบัติ๒. รู้สมุฏฐานอาบัติ๓. รู้ประโยคอาบัติ๔. รู้ความระงับอาบัติ๕. ฉลาดในการวินิจฉัยอาบัติดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล พึงพูดในสงฆ์
ภิกษุไม่ควรพูดในสงฆ์อีกนัยหนึ่งดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีก ไม่พึงพูดในสงฆ์. องค์ ๕ อะไรบ้าง? คือ:
๑. ไม่รู้อธิกรณ์๒. ไม่รู้สมุฏฐานอธิกรณ์๓. ไม่รู้ประโยคอธิกรณ์๔. ไม่รู้ความระงับอธิกรณ์๕. ไม่ฉลาดในการวินิจฉัยอธิกรณ์ดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล ไม่พึงพูดในสงฆ์.
ภิกษุควรพูดในสงฆ์ดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ พึงพูดในสงฆ์. องค์ ๕ อะไรบ้าง? คือ:๑. รู้อธิกรณ์๒. รู้สมุฏฐานอธิกรณ์๓. รู้ประโยคอธิกรณ์๔. รู้ความระงับอธิกรณ์๕. ฉลาดในการวินิจฉัยอธิกรณ์
ดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล พึงพูดในสงฆ์.
ภิกษุไม่ควรพูดในสงฆ์อีกนัยหนึ่งดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีก ไม่พึงพูดในสงฆ์. องค์ ๕ อะไรบ้าง? คือ:๑. พูดข่มขู่๒. พูดไม่ให้โอกาสผู้อื่น๓. ไม่โจทตามอาบัติในธรรมและวินัยอันสมควร๔. ไม่ปรับตามอาบัติในธรรมและวินัยอันสมควร๕. ไม่ชี้แจงตามความเห็นดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล ไม่พึงพูดในสงฆ์.
ภิกษุควรพูดในสงฆ์ดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ พึงพูดในสงฆ์. องค์ ๕ อะไรบ้าง? คือ:๑. ไม่พูดข่มขู่๒. พูดให้โอกาสผู้อื่น
๓. โจทตามอาบัติในธรรมและวินัยอันสมควร๔. ปรับตามอาบัติในธรรมและวินัยอันสมควร๕. ชี้แจงตามความเห็นดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล พึงพูดในสงฆ์.
ภิกษุไม่ควรพูดในสงฆ์อีกนัยหนึ่งดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีก ไม่พึงพูดในสงฆ์. องค์ ๕ อะไรบ้าง? คือ:๑. ไม่รู้อาบัติและอนาบัติ๒. ไม่รู้อาบัติเบาและอาบัติหนัก๓. ไม่รู้อาบัติมีส่วนเหลือและอาบัติหาส่วนเหลือมิได้๔. ไม่รู้อาบัติชั่วหยาบและอาบัติไม่ชั่วหยาบ๕. ไม่รู้อาบัติที่ทำคืนได้และทำคืนไม่ได้ดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล ไม่พึงพูดในสงฆ์.
ภิกษุควรพูดในสงฆ์ดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ พึงพูดในสงฆ์. องค์ ๕ อะไรบ้าง? คือ:๑. รู้อาบัติและอนาบัติ๒. รู้อาบัติเบาและอาบัติหนัก๓. รู้อาบัติมีส่วนเหลือและอาบัติหาส่วนเหลือมิได้๔. รู้อาบัติชั่วหยาบและอาบัติไม่ชั่วหยาบ๕. รู้อาบัติที่ทำคืนได้และทำคืนไม่ได้ดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล พึงพูดในสงฆ์.
ภิกษุไม่ควรพูดในสงฆ์อีกนัยหนึ่งดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีก ไม่พึงพูดในสงฆ์. องค์ ๕ อะไรบ้าง? คือ:๑. ไม่รู้กรรม๒. ไม่รู้การทำกรรม
๓. ไม่รู้วัตถุของกรรม๔. ไม่รู้วัตรของกรรม๕. ไม่รู้ความระงับกรรมดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล ไม่พึงพูดในสงฆ์.
ภิกษุควรพูดในสงฆ์ดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ พึงพูดในสงฆ์. องค์ ๕ อะไรบ้าง? คือ:๑. รู้กรรม๒. รู้การทำกรรม๓. รู้วัตถุของกรรม๔. รู้วัตรของกรรม๕. รู้ความระงับกรรมดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล พึงพูดในสงฆ์.
ภิกษุไม่ควรพูดในสงฆ์อีกนัยหนึ่งดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีก ไม่พึงพูดในสงฆ์. องค์ ๕ อะไรบ้าง? คือ:๑. ไม่รู้วัตถุ๒. ไม่รู้นิทาน๓. ไม่รู้บัญญัติ๔. ไม่รู้บทที่ตกในภายหลัง๕. ไม่รู้ทางถ้อยคำอันเข้าสนธิกันได้ดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล ไม่พึงพูดในสงฆ์.
ภิกษุควรพูดในสงฆ์ดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ พึงพูดในสงฆ์. องค์ ๕ อะไรบ้าง? คือ:๑. รู้วัตถุ๒. รู้นิทาน
๓. รู้บัญญัติ๔. รู้บทที่ตกในภายหลัง๕. รู้ทางถ้อยคำอันเข้าสนธิกันได้ดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล พึงพูดในสงฆ์.
ภิกษุไม่ควรพูดในสงฆ์อีกนัยหนึ่งดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีก ไม่ควรพูดในสงฆ์. องค์ ๕ อะไรบ้าง? คือ:๑. ถึงฉันทาคติ๒. ถึงโทสาคติ๓. ถึงโมหาคติ๔. ถึงภยาคติ๕. เป็นอลัชชีดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล ไม่พึงพูดในสงฆ์.
ภิกษุควรพูดในสงฆ์ดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ พึงพูดในสงฆ์. องค์ ๕ อะไรบ้าง? คือ:๑. ไม่ถึงฉันทาคติ๒. ไม่ถึงโทสาคติ๓. ไม่ถึงโมหาคติ๔. ไม่ถึงภยาคติ๕. เป็นลัชชีดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล พึงพูดในสงฆ์.
ภิกษุไม่ควรพูดในสงฆ์อีกนัยหนึ่งดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีก ไม่พึงพูดในสงฆ์. องค์ ๕ อะไรบ้าง? คือ:๑. ถึงฉันทาคติ๒. ถึงโทสาคติ
๓. ถึงโมหาคติ๔. ถึงภยาคติ๕. ไม่ฉลาดในวินัยดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล ไม่พึงพูดในสงฆ์.
ภิกษุควรพูดในสงฆ์ดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ พึงพูดในสงฆ์. องค์ ๕ อะไรบ้าง? คือ:๑. ไม่ถึงฉันทาคติ๒. ไม่ถึงโทสาคติ๓. ไม่ถึงโมหาคติ๔. ไม่ถึงภยาคติ๕. ฉลาดในวินัยดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล พึงพูดในสงฆ์.
ภิกษุไม่ควรพูดในสงฆ์อีกนัยหนึ่งดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีก ไม่พึงพูดในสงฆ์. องค์ ๕ อะไรบ้าง? คือ:๑. ไม่รู้ญัตติ๒. ไม่รู้การทำญัตติ๓. ไม่รู้อนุสาวนาแห่งญัตติ๔. ไม่รู้สมถะแห่งญัตติ๕. ไม่รู้ความระงับแห่งญัตติดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล ไม่พึงพูดในสงฆ์.
ภิกษุควรพูดในสงฆ์ดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ พึงพูดในสงฆ์ องค์ ๕ อะไรบ้าง? คือ:๑. รู้ญัตติ๒. รู้การทำญัตติ
๓. รู้อนุสาวนาแห่งญัตติ๔. รู้สมถะแห่งญัตติ๕. รู้ความระงับแห่งญัตติดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล พึงพูดในสงฆ์.
ภิกษุไม่ควรพูดในสงฆ์อีกนัยหนึ่งดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีก ไม่พึงพูดในสงฆ์. องค์ ๕ อะไรบ้าง? คือ:๑. ไม่รู้สุตตะ๒. ไม่รู้สุตตานุโลม๓. ไม่รู้วินัย๔. ไม่รู้วินยานุโลม๕. ไม่ฉลาดในฐานะและอฐานะดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล ไม่พึงพูดในสงฆ์.
ภิกษุควรพูดในสงฆ์ดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ พึงพูดในสงฆ์. องค์ ๕ อะไรบ้าง? คือ:๑. รู้สุตตะ๒. รู้สุตตานุโลม๓. รู้วินัย๔. รู้วินยานุโลม๕. ฉลาดในฐานะและอฐานะดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล พึงพูดในสงฆ์.
ภิกษุไม่ควรพูดในสงฆ์อีกนัยหนึ่งดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีก ไม่พึงพูดในสงฆ์. องค์ ๕ อะไรบ้าง? คือ:๑. ไม่รู้ธรรม๒. ไม่รู้ธรรมานุโลมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · หน้า ๔๑๔–๔๒๐