[๑๒๐๘] อุ. ภิกษุประกอบด้วยองค์เท่าไรหนอแล สงฆ์ไม่พึงสมมติด้วยอุพพาหิกาพระพุทธเจ้าข้า?พ. ดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ สงฆ์ไม่พึงสมมติด้วยอุพพาหิกา. องค์ ๕อะไรบ้าง? คือ:๑. เป็นผู้ไม่ฉลาดในอรรถ๒. เป็นผู้ไม่ฉลาดในธรรม๓. เป็นผู้ไม่ฉลาดในนิรุตติ๔. เป็นผู้ไม่ฉลาดในพยัญชนะ๕. เป็นผู้ไม่ฉลาดในคำต้นและคำหลังดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล สงฆ์ไม่พึงสมมติด้วยอุพพาหิกา.
สมมติด้วยอุพพาหิกาดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ สงฆ์พึงสมมติด้วยอุพพาหิกา. องค์ ๕ อะไรบ้าง? คือ:๑. เป็นผู้ฉลาดในอรรถ๒. เป็นผู้ฉลาดในธรรม๓. เป็นผู้ฉลาดในนิรุตติ๔. เป็นผู้ฉลาดในพยัญชนะ๕. เป็นผู้ฉลาดในคำต้นและคำหลังดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล สงฆ์พึงสมมติด้วยอุพพาหิกา.
ไม่สมมติด้วยอุพพาหิกาอีกนัยหนึ่งดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์แม้อื่นอีก ๕ สงฆ์ไม่พึงสมมติด้วยอุพพาหิกา. องค์อะไรบ้าง? คือ:๑. เป็นผู้มักโกรธ ถูกความโกรธครอบงำ๒. เป็นผู้ลบหลู่ ถูกความลบหลู่ครอบงำ๓. เป็นผู้ตีเสมอ ถูกความตีเสมอครอบงำ๔. เป็นผู้มีปกติริษยา ถูกความริษยาครอบงำ๕. เป็นผู้ถือแต่ความเห็นของตน ถืออย่างแน่นแฟ้นปลดได้ยากดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล สงฆ์ไม่พึงสมมติด้วยอุพพาหิกา.
สมมติด้วยอุพพาหิกาดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ สงฆ์พึงสมมติด้วยอุพพาหิกา. องค์ ๕ อะไรบ้าง? คือ:๑. ไม่เป็นผู้มักโกรธ ไม่ถูกความโกรธครอบงำ๒. ไม่เป็นผู้ลบหลู่ ไม่ถูกความลบหลู่ครอบงำ๓. ไม่เป็นผู้ตีเสมอ ไม่ถูกความตีเสมอครอบงำ๔. ไม่เป็นผู้มีปกติริษยา ไม่ถูกความริษยาครอบงำ๕. ไม่เป็นผู้ถือแต่ความเห็นของตน ไม่ถืออย่างแน่นแฟ้น ปลดได้ง่ายดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล สงฆ์พึงสมมติด้วยอุพพาหิกา.
ไม่สมมติด้วยอุพพาหิกาอีกนัยหนึ่งดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์แม้อื่นอีก ๕ สงฆ์ไม่พึงสมมติด้วยอุพพาหิกา. องค์๕ อะไรบ้าง? คือ:๑. โกรธ๒. พยาบาท๓. เบียดเบียน๔. ยั่วให้โกรธ
๕. ไม่อดทน ไม่รับอนุสาสนีโดยเคารพดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล สงฆ์ไม่พึงสมมติด้วยอุพพาหิกา.
สมมติด้วยอุพพาหิกาดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ สงฆ์พึงสมมติด้วยอุพพาหิกา. องค์ ๕ อะไรบ้าง? คือ:๑. ไม่โกรธ๒. ไม่พยาบาท๓. ไม่เบียดเบียน๔. ไม่ยั่วให้โกรธ๕. เป็นผู้อดทน มีปกติรับอนุสาสนีโดยเคารพดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล สงฆ์พึงสมมติด้วยอุพพาหิกา.
ไม่สมมติด้วยอุพพาหิกาอีกนัยหนึ่งดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์แม้อื่นอีก ๕ สงฆ์ไม่พึงสมมติด้วยอุพพาหิกา.องค์ ๕ อะไรบ้าง? คือ:๑. เป็นผู้ล่อให้หลง ให้ระลึกไม่ได้๒. เป็นผู้พูดไม่ให้ทำโอกาส๓. ไม่เป็นผู้โจทตามอาบัติในธรรมและวินัยที่สมควร๔. ไม่เป็นผู้ปรับตามอาบัติในธรรมและวินัยที่สมควร๕. ไม่ชี้แจงตามความเห็นดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล สงฆ์ไม่พึงสมมติด้วยอุพพาหิกา.
สมมติด้วยอุพพาหิกาดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ สงฆ์พึงสมมติด้วยอุพพาหิกา. องค์ ๕ อะไรบ้าง? คือ:๑. เป็นผู้เตือนให้ระลึก ไม่ใช่ล่อให้หลง๒. เป็นผู้พูดให้ทำโอกาส
๓. เป็นผู้โจทตามอาบัติในธรรมและวินัยที่สมควร๔. เป็นผู้ปรับตามอาบัติในธรรมและวินัยที่สมควร๕. ชี้แจงตามความเห็นดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล สงฆ์พึงสมมติด้วยอุพพาหิกา.
ไม่สมมติด้วยอุพพหิกาอีกนัยหนึ่งดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์แม้อื่นอีก ๕ สงฆ์ไม่พึงสมมติด้วยอุพพาหิกา.องค์ ๕ อะไรบ้าง? คือ:๑. ถึงฉันทาคติ๒. ถึงโทสาคติ๓. ถึงโมหาคติ๔. ถึงภยาคติ๕. เป็นอลัชชีดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล สงฆ์ไม่พึงสมมติด้วยอุพพาหิกา.
สมมติด้วยอุพพาหิกาดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ สงฆ์พึงสมมติด้วยอุพพาหิกา องค์ ๕ อะไรบ้าง? คือ๑. ไม่ถึงฉันทาคติ๒. ไม่ถึงโทสาคติ๓. ไม่ถึงโมหาคติ๔. ไม่ถึงภยาคติ๕. เป็นลัชชีดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล สงฆ์พึงสมมติด้วยอุพพาหิกา.
ไม่สมมติด้วยอุพพาหิกาอีกนัยหนึ่งดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์แม้อื่นอีก ๕ สงฆ์ไม่พึงสมมติด้วยอุพพาหิกา.องค์ ๕ อะไรบ้าง? คือ:
๑. ถึงฉันทาคติ๒. ถึงโทสาคติ๓. ถึงโมหาคติ๔. ถึงภยาคติ๕. ไม่ฉลาดในวินัยดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล สงฆ์ไม่พึงสมมติด้วยอุพพาหิกา.
สมมติด้วยอุพพาหิกาดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ สงฆ์พึงสมมติด้วยอุพพาหิกา. องค์ ๕ อะไรบ้าง? คือ:๑. ไม่ถึงฉันทาคติ๒. ไม่ถึงโทสาคติ๓. ไม่ถึงโมหาคติ๔. ไม่ถึงภยาคติ๕. ฉลาดในวินัยดูกรอุบาลี ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล สงฆ์พึงสมมติด้วยอุพพาหิกา.
องค์ของภิกษุผู้โง่แท้พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · หน้า ๔๕๑–๔๕๕