เล่ม ๑๐ · สุตตันตปิฎก ทีฆนิกาย มหาวรรค

เล่มที่ ๑๐ อยู่ในหมวดทีฆนิกาย ซึ่งท่านจัดรวมพระสูตรขนาดยาวไว้ด้วยกัน โดยถือความยาวของพระสูตรเป็นเกณฑ์ มิได้จัดตามเนื้อหาสาระ ผู้อ่านที่เปิดอ่านเรียงลำดับไปจึงจะพบพระสูตรที่มีเรื่องราวและหลักธรรมหลากหลายแตกต่างกันไปในเล่มเดียวกัน (รู้จักพระไตรปิฎก น. ๗๕–๗๗) เมื่อจับเล่ม ๑๐ ขึ้นมาศึกษา ก็จะพบมหานิทานสูตรอันแสดงหลักปฏิจจสมุปบาทที่ลึกซึ้งละเอียด ต่อด้วยมหาปรินิพพานสูตรซึ่งเป็นเรื่องราวในพุทธประวัติช่วงที่จะเสด็จดับขันธปรินิพพาน ถัดไปเป็นพระสูตรที่เนื้อหาสาระเปลี่ยนไปคนละแนว เช่น มหาสมยสูตรว่าด้วยการชุมนุมครั้งใหญ่ของเทวดา แล้วถึงมหาสติปัฏฐานสูตรซึ่งเป็นหลักใหญ่ในการเจริญสมถวิปัสสนา จากนั้นก็มีปายาสิราชัญญสูตรว่าด้วยการพิสูจน์เรื่องตายแล้วเกิด (รู้จักพระไตรปิฎก น. ๗๗–๗๘) มหาสติปัฏฐานสูตรในเล่มนี้เป็นแหล่งใหญ่แห่งหนึ่งที่ผู้ศึกษาหลักสติปัฏฐาน ๔ พึงค้นถึง ใช้เนื้อที่ประมาณ ๒๗ หน้า (ข้อ ๒๗๓–๓๐๐) เมื่อเทียบเคียงกับสติปัฏฐานสูตรในมัชฌิมนิกายและสติปัฏฐานสังยุตต์ในสังยุตตนิกาย จะช่วยให้เห็นหลักธรรมอย่างพรั่งพร้อม (รู้จักพระไตรปิฎก น. ๗๘)

คำอธิบายนี้ผู้จัดทำเรียบเรียงจากหนังสือ รู้จักพระไตรปิฎก ให้ชัด ให้ตรง ของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป. อ. ปยุตฺโต) ด้วยความตั้งใจให้ผู้อ่านเข้าใจได้ง่ายขึ้น