เล่ม ๑๙ · สุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค

เล่ม ๑๙ เป็นเล่มสุดท้ายของสังยุตตนิกาย ชื่อว่ามหาวารวรรค อยู่ในหมวดพระสูตรที่จัดกลุ่มตามหัวเรื่อง เรียกว่าสังยุต โดยรวมพระสูตรที่ว่าด้วยเรื่องเดียวกันมาไว้ด้วยกัน (รู้จักพระไตรปิฎก น. ๗๕) เล่มนี้มีขนาดใหญ่ที่สุดในสังยุตตนิกาย มี ๑,๘๐๓ ข้อ ประมวลพระสูตรว่าด้วยหลักธรรมสำคัญที่เป็นแกนของการปฏิบัติ เช่น สติปัฏฐานสังยุต ซึ่งเป็นแหล่งใหญ่แห่งหนึ่งของคำสอนเรื่องสติปัฏฐาน ๔ ผู้ศึกษาที่รู้ระบบการจัดหมวดหมู่พระไตรปิฎก เมื่อต้องการค้นเรื่องสติปัฏฐาน ก็สามารถมาที่สติปัฏฐานสังยุตในเล่มนี้ได้โดยตรง นอกเหนือจากมหาสติปัฏฐานสูตรในทีฆนิกาย และสติปัฏฐานสูตรในมัชฌิมนิกาย (รู้จักพระไตรปิฎก น. ๗๗–๗๘) การจัดพระสูตรไว้เป็นสังยุตตามหัวเรื่องเช่นนี้ เป็นระบบที่ท่านวางไว้เพื่อความสะดวกในการเก็บรักษาและแบ่งภาระการทรงจำสาธยายในหมู่พระสงฆ์ผู้รับผิดชอบสายนั้น ๆ เมื่อผู้ศึกษารู้ระบบดีแล้ว ก็อาศัยการจัดวางเช่นนี้เข้าถึงพุทธวจนะในเรื่องที่ต้องการได้อย่างพรั่งพร้อมในที่เดียว (รู้จักพระไตรปิฎก น. ๗๗)

คำอธิบายนี้ผู้จัดทำเรียบเรียงจากหนังสือ รู้จักพระไตรปิฎก ให้ชัด ให้ตรง ของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป. อ. ปยุตฺโต) ด้วยความตั้งใจให้ผู้อ่านเข้าใจได้ง่ายขึ้น