เล่ม ๑๓ · สุตตันตปิฎก มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์
อธิบาย
เล่ม ๑๓ อยู่ในหมวดมัชฌิมนิกาย ซึ่งเป็นชุมนุมพระสูตรขนาดกลาง จัดรวมพระสูตรที่มีความยาวปานกลางไว้ด้วยกันเป็นพวกหนึ่ง ไม่ว่าเนื้อหาสาระจะเป็นอย่างไร โดยมัชฌิมนิกายทั้งหมดมี ๑๕๒ สูตร ใช้เนื้อที่หนังสือ ๓ เล่ม การจัดหมวดหมู่เช่นนี้เป็นระบบเพื่อความสะดวกในการเก็บรักษาและแบ่งภาระการทรงจำสาธยายของพระสงฆ์ผู้รับผิดชอบสาย มัชฌิมภาณกา มิใช่การจัดตามลำดับเนื้อหาเพื่อการเล่าเรียน (รู้จักพระไตรปิฎก น. ๗๕-๗๗) ในมัชฌิมนิกายมีพระสูตรสำคัญหลายสูตรที่แสดงพุทธพจน์และธรรมกถาของพระสาวกผู้ใหญ่ เช่น ภัททาลิสูตร ที่พระพุทธเจ้าตรัสว่าทรงฉันอาหารมื้อเดียว จาตุมสูตร ที่ตรัสแก่พระห้าร้อยเรื่องอันตรายของภิกษุผู้บวชใหม่ และพระสูตรที่บันทึกการสนทนาธรรมของพระธรรมทินนาเถรีกับวิสาขอุบาสก ซึ่งพระพุทธเจ้าประทานสาธุการรับรองว่าตอบชี้แจงตรงกับที่พระองค์จะทรงตอบ (รู้จักพระไตรปิฎก น. ๓๐, ๕๗-๕๘, ๖๒-๖๓) พระสูตรจำนวนมากในมัชฌิมนิกายเป็นคำสอนของพระสาวก ซึ่งพระสาวกเหล่านั้นบอกเล่าถ่ายทอดพระธรรมของพระพุทธเจ้า มิใช่ลัทธิที่ท่านคิดขึ้นเอง จึงเป็นที่เก็บรักษาสื่อสารพุทธพจน์และเรื่องราวแวดล้อมมาถึงปัจจุบัน (รู้จักพระไตรปิฎก น. ๖๗-๖๘)
คำอธิบายนี้ผู้จัดทำเรียบเรียงจากหนังสือ รู้จักพระไตรปิฎก ให้ชัด ให้ตรง ของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป. อ. ปยุตฺโต) ด้วยความตั้งใจให้ผู้อ่านเข้าใจได้ง่ายขึ้น
๗๕๙ ข้อ · ๖๕ หัวข้อ · ข้อที่มีป้าย “สามภาษา” เปิดอ่านได้ทั้งไทยแปลใหม่ บาลี และอังกฤษ
- ข้อ ๑คหบดีวรรคสามภาษา
- ข้อ ๑กันทรกสูตรสามภาษา
- ข้อ ๑๘อัฏฐกนาครสูตรสามภาษา
- ข้อ ๒๔เสขปฏิปทาสูตร
- ข้อ ๓๖๔ โปตลิยสูตร
- ข้อ ๕๖ชีวกสูตร
- ข้อ ๖๒อุปาลิวาทสูตร
- ข้อ ๘๔กุกกุโรวาทสูตร
- ข้อ ๙๑อภัยราชกุมารสูตร
- ข้อ ๙๗พหุเวทนิยสูตร
- ข้อ ๑๐๓อปัณณกสูตรสามภาษา
- ข้อ ๑๒๔กันทรกสูตรสามภาษา
- ข้อ ๑๒๔อัฏฐกนาครสูตรสามภาษา
- ข้อ ๑๒๔เสขปฏิปทาสูตรสามภาษา
- ข้อ ๑๒๔โปตลิยสูตรสามภาษา
- ข้อ ๑๒๔ชีวกสูตรสามภาษา
- ข้อ ๑๒๔อุปาลิวาทสูตรสามภาษา
- ข้อ ๑๒๔กุกกุโรวาทสูตรสามภาษา
- ข้อ ๑๒๔อภัยราชกุมารสูตรสามภาษา
- ข้อ ๑๒๔พหุเวทนิยสูตรสามภาษา
- ข้อ ๑๒๔อปัณณกสูตรสามภาษา
- ข้อ ๑๒๕ภิกขุวรรค
- ข้อ ๑๒๕จูฬราหุโลวาทสูตร
- ข้อ ๑๓๓มหาราหุโลวาทสูตร
- ข้อ ๑๔๗จูฬมาลุงโกยวาทสูตรสามภาษา
- ข้อ ๑๕๓มหามาลุงโกฺยวาทสูตร
- ข้อ ๑๖๐ภัททาลิสูตร
- ข้อ ๑๗๕ลฑุกิโกปมสูตร
- ข้อ ๑๘๖จาตุมสูตรสามภาษา
- ข้อ ๑๙๕นฬกปานสูตร
- ข้อ ๒๐๓โคลิสสานิสูตร
- ข้อ ๒๒๒กีฏาคิริสูตร
- ข้อ ๒๔๐ปริพพาชกวรรค
- ข้อ ๒๔๐จูฬวัจฉโคตตสูตร
- ข้อ ๒๔๔อัคคิวัจฉโคตตสูตร
- ข้อ ๒๕๓มหาวัจฉโคตตสูตร
- ข้อ ๒๖๙ที่ฆนขสูตรสามภาษา
- ข้อ ๒๗๖มาคัณฑิยสูตร
- ข้อ ๒๙๓สันทกสูตร
- ข้อ ๓๑๔มหาสกุลุทายิสูตร
- ข้อ ๓๕๖สมณมุณฑิกสูตร
- ข้อ ๓๖๗จูฬสกุลุทายิสูตร
- ข้อ ๓๘๙เวขณสสูตร
- ข้อ ๔๐๓ราชวรรค
- ข้อ ๔๐๓ฆฏิการสูตร
- ข้อ ๔๒๓รัฐปาลสูตร
- ข้อ ๔๕๒มฆเทวสูตร
- ข้อ ๔๖๔มธุรสูตร
- ข้อ ๔๘๖โพธิราชกุมารสูตรสามภาษา
- ข้อ ๕๒๑อังคุลิมาลสูตร
- ข้อ ๕๓๕ปิยชาติกสูตร
- ข้อ ๕๔๙พาหิติยสูตร
- ข้อ ๕๕๙ธรรมเจติยสูตร
- ข้อ ๕๗๑กรรณกัตถลสูตร
- ข้อ ๕๘๔พราหมณวรรค
- ข้อ ๕๘๔พรหมายุสูตร
- ข้อ ๖๐๔เสลสูตร
- ข้อ ๖๑๓อัสสลายนสูตร
- ข้อ ๖๓๐โฆฏมุขสูตร
- ข้อ ๖๔๖จังกีสูตร
- ข้อ ๖๖๑เอสุการีสูตร
- ข้อ ๖๗๒ธนัญชานิสูตร
- ข้อ ๗๐๔วาเสฏฐสูตรสามภาษา
- ข้อ ๗๐๙สุภสูตร
- ข้อ ๗๓๔สคารวสูตร