เล่ม ๔๓ ข้อ ๘๗๑

อภิธรรมปิฎก ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๔

 [๘๗๑] สรณธรรม เป็นปัจจัยแก่สรณธรรม โดยอัตถิปัจจัย.  สรณธรรม เป็นปัจจัยแก่อรณธรรม โดยอัตถิปัจจัย  มี ๒ อย่าง คือ สหชาต ปัจฉาชาต.  สรณธรรม เป็นปัจจัยแก่สรณธรรม และอรณธรรม โดยอัตถิปัจจัย.  อรณธรรม เป็นปัจจัยแก่อรณธรรม โดยอัตถิปัจจัย  มี ๕ อย่าง คือ สหชาต ปุเรชาต ปัจฉาชาต อาหาร อินทรีย์.  อรณธรรม เป็นปัจจัยแก่สรณธรรม โดยอัตถิปัจจัย  มี ๒ อย่าง คือ สหชาต ปุเรชาต.  จักขุ ฯลฯ บุคคลย่อมยินดี ย่อมเพลิดเพลินยิ่ง ซึ่งหทัยวัตถุ เพราะปรารภจักขุเป็นต้นราคะ เกิดขึ้น ฯลฯ โทมนัส เกิดขึ้น หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลาย ที่เป็นสรณธรรมโดยอัตถิปัจจัย.  สรณธรรม และอรณธรรม เป็นปัจจัยแก่สรณธรรม โดยอัตถิปัจจัย  มี ๒ อย่าง คือ สหชาต ปุเรชาต.  สรณธรรม และอรณธรรม เป็นปัจจัย แก่อรณธรรม โดยอัตถิปัจจัย  มี ๔ อย่าง คือ สหชาต ปัจฉาชาต อาหาร อินทรีย์.  ที่เป็นสหชาต ได้แก่ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสรณธรรม และมหาภูตรูปทั้งหลาย เป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย โดยอัตถิปัจจัย.  ที่เป็นปัจฉาชาต ได้แก่ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสรณธรรม และกวฬิงการาหาร เป็นปัจจัยแก่กายนี้ โดยอัตถิปัจจัย.  ที่เป็นปัจฉาชาต ได้แก่ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสรณธรรม และรูปชีวิตินทรีย์ เป็นปัจจัยแก่กฏัตตารูปทั้งหลาย โดยอัตถิปัจจัย.

พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · หน้า ๕๗๑

อธิบายเนื้อหา
ข้อความนี้ปรากฏที่อื่นอีก แห่ง